Cykl menstruacyjny różni się u poszczególnych kobiet. Na zaburzenia cyklu menstruacyjnego wpływa wiele przyczyn. Nieprawidłowości miesiączkowania należą do najczęstszych powodów konsultacji ginekologicznych, a ich globalna częstość u kobiet w wieku rozrodczym wynosi 30-70%. W tym krótkim artykule omówiono najczęstsze przyczyny, związane z nimi objawy, stosowane narzędzia diagnostyczne oraz metody leczenia.
Jak definiuje się nieprawidłowe miesiączkowanie?
Za nieprawidłowości cyklu menstruacyjnego uznaje się:
- krwawienie po stosunku, między miesiączkami lub po menopauzie,
- długie przerwy między miesiączkami (3 miesiące lub dłuższe),
- zbyt obfite lub zbyt skąpe krwawienia podczas miesiączki,
- miesiączki trwające dłużej niż 35 dni lub krócej niż 21 dni,
- nasilone objawy menstruacyjne obniżające jakość życia.
Przyczyny i związane z nimi objawy
- Doustna lub dopochwowa antykoncepcja hormonalna: wykazano, że środki antykoncepcyjne modyfikujące gospodarkę hormonalną w celu zapobiegania ciąży mogą powodować zaburzenia miesiączkowania przez kilka miesięcy po ich odstawieniu.
- Niezdrowy styl życia, stres i zaburzenia odżywiania mogą mieć istotny wpływ na zaburzenie cyklu menstruacyjnego.
- Mięśniaki macicy (leiomyoma) to łagodne guzy mięśniówki macicy, na które wpływają hormony. Podczas miesiączki mogą powodować obfite krwawienia, a w zależności od rozmiaru także dolegliwości ze strony układu moczowego i jelit.
- Choroba zapalna miednicy mniejszej (PID) jest powodowana przez bakterię, która przedostaje się do pochwy (podczas stosunku, aborcji lub poronienia) i rozprzestrzenia się do dalszych części układu rozrodczego (np. macicy), powodując ból w obrębie miednicy, obfitą wydzielinę o nieprzyjemnym zapachu, nudności, wymioty i/lub biegunkę.
- W zespole policystycznych jajników (PCOS) w jajnikach tworzą się struktury przypominające pęcherzyki, które produkują duże ilości męskich hormonów płciowych, powodując zaburzenia lub zatrzymanie miesiączkowania, niepłodność i inne objawy.
- Przedwczesne wygasanie czynności jajników (POI) to stan, w którym pęcherzyki jajnikowe ulegają wyczerpaniu lub przestają działać przed 40. rokiem życia. Podobnie jak kobiety po menopauzie, kobiety z POI nie miesiączkują. Przyczyną mogą być występowanie POI w rodzinie, leczenie nowotworu lub niektóre nieprawidłowości chromosomalne.
- Zaburzenia czynności tarczycy (nadczynność lub niedoczynność) albo zaburzenia krzepnięcia.
- Leki (leki steroidowe lub leki przeciwkrzepliwe).
Diagnostyka
Jeśli pacjentka zauważyła zmianę rytmu miesiączkowania, powinna przed wizytą u ginekologa dokładnie zanotować wszystkie zmiany (czas trwania miesiączki, ilość krwi i wszelkie nowe, nieprawidłowe objawy), ponieważ może to pomóc lekarzowi szybciej ustalić możliwe rozpoznanie. Lekarz podstawowej opieki zdrowotnej może zlecić następujące badania:
- morfologię krwi w celu sprawdzenia, czy występuje zakażenie lub niedokrwistość,
- badanie hormonów tarczycy,
- badanie ginekologiczne i cytologię,
- posiewy bakteryjne z pochwy,
- USG,
- biopsję endometrium.
Leczenie
Leczenie zależy całkowicie od przyczyny zaburzeń miesiączkowania. Poniżej wymieniono często stosowane metody leczenia:
- prowadzenie zdrowszego stylu życia (aktywność fizyczna i dieta),
- wyrównanie stężenia hormonów tarczycy za pomocą leków,
- łagodzenie bólu niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi,
- stosowanie antykoncepcji w celu kontroli obfitych krwawień, endometriozy, PCOS i mięśniaków macicy,
- hormonalna terapia zastępcza w przypadku POI,
- ablacja endometrium, jeśli leczenie zachowawcze nie pozwala opanować obfitych krwawień,
- miomektomia lub embolizacja w przypadku mięśniaków macicy, jeśli leczenie zachowawcze nie przynosi wystarczających efektów.
