Rodzaje termometrów i ich zastosowanie

Rodzaje termometrów i ich zastosowanie

Wyposażenie Medyczne

Termometr lekarski stanowi niezbędny element wyposażenia każdej domowej apteczki. Właściwy pomiar temperatury ciała znacznie ułatwia diagnostykę różnicową oraz jest wskazówką, co do przyjmowania leków przeciwgorączkowych. Jakie są rodzaje termometrów? Który termometr wybrać, by pomiar był najbardziej miarodajny?

Dziękujemy za zainteresowanie naszym produktem!

Wciąż intensywnie pracujemy, aby jak najlepiej dostosować go do Twoich potrzeb. Jeśli chcesz poinformujemy Cię, gdy będzie już dostępny.

Rodzaje termometrów

Termometry cieczowe

Termometr lekarski galowy

Fot. 1. Termometr lekarski galowy Mesmed MM 109

Wykorzystują zjawisko rozszerzalności cieplnej cieczy (rtęci lub stopów metali ciekłych).

  • Termometry rtęciowe zostały wycofane z obrotu w kwietniu 2009 roku w krajach Unii Europejskiej z powodu szkodliwości oparów rtęci.

  • Termometry galowe - zawierające galinstan (eutektyczny stop galu, indu i cyny). Dzięki wyeliminowaniu rtęci nie są toksyczne, co jest ważne w przypadku uszkodzenia mechanicznego. Dokładność pomiaru temperatury ciała za pomocą tego typu termometrów wynosi ± 0,1 °C. Możemy nimi zmierzyć temperaturę od 35,0 °C do 42,0 °C. Termometry cieczowe nie wymagają zasilania, ani kalibracji, co zapewnia eksploatację bez dodatkowych kosztów. Posiadają szklaną obudowę, przez co są antyalergiczne, higieniczne oraz łatwe w czyszczeniu i dezynfekcji, ale podatne na stłuczenie. Podstawową wadą termometrów galowych jest stosunkowo długi czas pomiaru wahający się od 4 minut (jama ustna) do 10 minut (dół pachowy). Ze względu na długi czas pomiaru, pojawia się trudność w stosowaniu tego typu termometrów u małych dzieci i pacjentów niewspółpracujących. Należy również pamiętać o konieczności przygotowania termometru - tzw. "strzepywanie" przyrządu oraz przemywania metalowej końcówki środkiem dezynfekcyjnym.

Termometry zmiennofazowe (ciekłokrystaliczny, chemiczny)

Termometry zmiennofazowe (jednorazowe)

Fot. 2. Termometry zmiennofazowe (jednorazowe): NexTEMP (Medical Indications) i TempaDOT (3M). Fot. Medical Indications, 3M
  • Termometry zmiennofazowe jednorazowe - mają postać paska, wykonanego z tworzywa sztucznego, w którym w jednakowych odstępach wytłoczono zagłębienia. W każdym z nich umieszczono mieszaninę substancji, która w zależności od temperatury zmienia kolor. Aby umożliwić odczyt temperatury i zapobiec kontaktowi termoczułej substancji z otoczeniem, zagłębienia w tego rodzaju termometrze pokryto przeźroczystym polimerem. Za pośrednictwem tego rodzaju termometrów dokonuje się pomiarów temperatury na czole, pod pachą lub w jamie ustnej. Z powodu ściśle określonej temperatury topnienia substancji użytej w tego typu termometrach, należy je przechowywać w temperaturze poniżej 35°C. Jeśli jednak termometry były poddane działaniu wyższej temperatury, należy umieścić je najpierw w zamrażarce, a następnie (dobę przed pomiarem) pozostawić w temperaturze pokojowej. Błąd pomiaru w przypadku termometrów zmiennofazowych jednorazowych wynosi ± 0,1–0,2 °C dla przedziału temperatur 35,5–40,4 °C.

  • Termometry zmiennofazowe wielorazowe - używa się ich rzadko i tylko przez tego samego pacjenta. Za pomiar temperatury odpowiadają tutaj cholesteryczne ciekłe kryształy, które w zależności od stężenia w różnej temperaturze przyjmują odmienne zabarwienie. Zmiany koloru są odwracalne, natomiast powtórne użycie tego typu termometru może nastąpić po upływie około minuty od poprzedniego odczytu. Czas pomiaru powinien wynosić 1 minutę w jamie ustnej oraz 3 minuty w dole pachowym. Dopuszczalny błąd pomiaru temperatury za pomocą zmiennofazowego termometru wielorazowego wynosi +0,1°C i –0,2°C.

Termometry zmiennofazowe wielokrotnego użytku i większość termometrów zmiennofazowych jednorazowych przeznaczone są do pomiaru temperatury pod pachą i w jamie ustnej. Niektórych termometrów należących do tej kategorii, używa się w pierwszym rzucie do pomiaru temperatury czoła. Termometry tego typu nie wymagają zasilania oraz nie są podatne na wpływ pola elektromagnetycznego pochodzącego z medycznej aparatury diagnostycznej.

Wśród termometrów chemicznych można wyróżnić konstrukcje, których żywotność wynosi około 5 lat (po upływie tego czasu nie powinno się ich używać). Mogą być one przechowywane w ekstremalnych temperaturach, a w ciągu krótkiego czasu są w stanie osiągnąć gotowość do pomiaru w szerokim spektrum warunków klinicznych. Niektóre modele urządzeń wymagają „wyzerowania termicznego”, gdy temperatura ich przechowywania przekracza 35°C.

Elektroniczne termometry dotykowe

Elektroniczny termometr dotykowy

Fot. 3. Elektroniczny termometr dotykowy. Fot. Beurer

W elektronicznych termometrach dotykowych elementem odpowiedzialnym za pomiar temperatury jest układ elektroniczny zwany termistorem. Większość tego typu urządzeń przeznaczona jest do pomiaru temperatury w jamie ustnej, w dole pachowym lub w odbycie. Czas pomiaru waha się od 10 do 15 sekund. Niektóre termometry działają w trybie przewidywania polegającym na szacunkowym pomiarze temperatury w momencie, gdy zostanie osiągnięta równowaga termiczna tkanek otaczających końcówkę pomiarową. Tryb ten znacznie przyspiesza odczyt (do kilku sekund), choć dokładność tego typu pomiarów jest mniejsza niż w przypadku ciągłego pomiaru temperatury lub gdy odczeka się do momentu aż końcówka termometru przyjmie temperaturę okalającej ją tkanki.

Podstawową wadą tego typu urządzeń jest posiadanie końcówki wykonanej z niklu, co w przypadku osób uczulonych na związki tego metalu może być niebezpieczne. Wówczas, należy stosować termometry z końcówką pozłacaną lub skorzystać z termometru innego rodzaju. Kolejną wadą termometrów elektronicznych jest podatność na pole elektromagnetyczne wytwarzane przez aparaturę medyczną i urządzenia telekomunikacyjne (telefony bezprzewodowe i komórkowe). Minusem elektronicznych termometrów dotykowych są również koszty związane z wymianą baterii oraz konieczność dezynfekowania metalowej końcówki po każdym użyciu.

Termometr bezdotykowy (na podczerwień)

Bezdotykowy termometr na podczerwień

Fot. 4a. Bezdotykowy termometr na podczerwień: Beurer FT55. Fot. Beurer

Bezdotykowy termometr na podczerwień

Fot. 4b. Bezdotykowy termometr na podczerwień: Beurer T90. Fot. Beurer

Do budowy termometrów bezdotykowych wykorzystano czujniki optyczne, które są w stanie wykrywać promieniowanie podczerwone emitowane przez gorące obiekty.

  • Douszne termometry na podczerwień - mierzą promieniowanie cieplne emitowane przez błonę bębenkową. Zaletą tego typu termometrów jest możliwość wymiany jednorazowych osłon, zamiast każdorazowego przemywania końcówki termometru alkoholem, co jest konieczne w przypadku termometrów dotykowych. Jednakże pomiary dokonane za pomocą termometrów dousznych mogą być obarczone błędem, na przykład z powodu zalegania woskowiny zasłaniającej błonę bębenkową. W takich przypadkach zaleca się oczyszczanie przewodu słuchowego, lekkie naciągnięcie małżowiny usznej i skierowanie końcówki bezpośrednio na powierzchnię błony bębenkowej. Większość tego typu termometrów cechuje się również mniejszą dokładnością niż pozostałe rodzaje urządzeń dotykowych. Błąd pomiarowy wynosi ±0,2°C. Co więcej, dopuszcza się większy margines błędu, gdy temperatura otoczenia przekracza zakres temperatury pokojowej wynoszący 18–26°C. Douszne termometry bezdotykowe są również najdroższymi urządzeniami do pomiaru temperatury oraz wymagają wymiany baterii i nasadek. Termometry tego typu trzeba także okresowo kalibrować.

  • Termometry czołowe na podczerwień - w zależności od zaleceń producenta wykorzystują najczęściej pomiar szczytowych wartości temperatury w okolicy tętnicy skroniowej. Zaletą termometrów tego typu jest krótki czas odczytu i dostępność miejsc, w których dokonuje się pomiaru. Jednak pomiary temperatury czoła mogą być również niemiarodajne z powodu makijażu i kremów, występowania potliwości czy przysłonięcia czoła włosami. W celach zminimalizowania błędów odczytu zaleca się dokonywanie pomiaru na umytej, odtłuszczonej skórze czoła osoby, która powinna spędzić co najmniej 10 minut w pomieszczeniu o temperaturze pokojowej bez przeciągu, nie podjąwszy wcześniej wysiłku fizycznego.

Poczytaj również o tym czym jest oraz jak mierzyć gorączkę.

Literatura:
  1. Interna Szczeklika 2018 Podręcznik Chorób Wewnętrznych, Autorzy: Piotr Gajewski, Andrzej Szczeklik Wydawnictwo: Medycyna Praktyczna
  2. http://www.mp.pl
  3. https://www.mp.pl/pacjent/
  4. https://infekcje.mp.pl/publikacje/122369,rodzaje-termometrow-lekarskich-i-ich-cechy
  5. https://medyczny-rzeszow.pl/_blog/10-Rodzaje_termometrow_medycznych_i_ich_zastosowanie.html
  6. Figura B.: Termometry. http://www.wydawnictwoapteka.pl/files/UserFiles/File/maj-pdf/36-38.pdf
  7. https://zdrowybajtel.pl/termometr-pomiar-temperatury/
ask a doctor iphone

Potrzebujesz opinii lekarskiej?

Nie zwlekaj! Już nie musisz czekać na wizytę. Pobierz aplikację aby zadać pytanie naszemu lekarzowi.

może cię także zainteresować

Przygotowanie do badań laboratoryjnych (krwi i moczu) w 10 krokach

Ewelina Kodyra

Glukometry i pomiar poziomu glikemii

Ewelina Kodyra