Gorączka - czym jest, jak ją mierzyć oraz dawkować leki

Gorączka - czym jest, jak ją mierzyć oraz dawkować leki

Choroby Zakaźne

Podwyższona temperatura ciała to jeden z najczęstszych objawów, które wywołują w nas niepokój. Stresujemy się jeszcze bardziej, jeśli gorączkuje nasze dziecko. Czy każda gorączka jest niebezpieczna? Dowiedz się, jak prawidłowo mierzyć temperaturę oraz kiedy podawać leki przeciwgorączkowe i w jakiej dawce.

Dziękujemy za zainteresowanie naszym produktem!

Wciąż intensywnie pracujemy, aby jak najlepiej dostosować go do Twoich potrzeb. Jeśli chcesz poinformujemy Cię, gdy będzie już dostępny.

Czym jest gorączka?

Gorączka jest naszą naturalną reakcją obronną przed czynnikami wywołującymi stany zapalne. Najczęściej pojawia się na skutek wtargnięcia do organizmu wirusów, bakterii, grzybów, ciał obcych lub alergenów - są to tzw. pirogeny zewnętrzne. Po kontakcie z nimi, komórki układu odpornościowego, rozpoczynają produkcję własnych substancji wywołujących gorączkę. Tak powstałe pirogeny wewnętrzne, oddziałują na ośrodek termoregulacyjny, znajdujący się w podwzgórzu i przestawiają biologiczny wzorzec temperatury ciała (tzw. set point) na wyższy poziom. Wówczas, nasz organizm, zaczyna intensywnie dostosowywać się do utrzymania nowej, wyższej temperatury np. poprzez drżenie mięśni - tzw. dreszcze.

Od ilu stopni jest gorączka?

Powszechnie przyjmuje się, że prawidłowa temperatura ciała ludzkiego wynosi 36,6 °C. Natomiast, nie jest to do końca prawdą. Wynik, który uzyskamy zależy przede wszystkim od miejsca pomiaru, a także dokładności zastosowanego termometru. Ponadto, temperatura naszego ciała ulega naturalnym dobowym wahaniom – zwiększeniu w godzinach popołudniowych (16:00–18:00) i zmniejszeniu około 6:00 rano. Występuje również zależność od aktywności – płacz, złość i wysiłek fizyczny mogą być przyczyną jej podwyższenia. Wyższą temperaturę obserwuje się również u osób stosujących dietę wysokobiałkową oraz w czasie owulacji u kobiet miesiączkujących. U zdrowych osób przedziały prawidłowej temperatury wynoszą:

Alarmować powinna nas temperatura przekraczająca 38,0-38,5 °C - wówczas mówimy o gorączce. Natomiast, zakres temperatur 37,0-38,0 °C to stan podgorączkowy.

Jak mierzyć temperaturę?

Obecnie na rynku dostępnych jest wiele rodzajów termometrów, m.in.: elektroniczne, na podczerwień, alkoholowe, a w niektórych domach także rtęciowe. Możemy również mierzyć temperaturę w różnych okolicach ciała.

Zatem, jaki termometr wybrać i gdzie mierzyć temperaturę? Na to pytanie nie ma jednoznacznej odpowiedzi, ponieważ każda z metod pomiaru ma swoje plusy i minusy. Najważniejsze jest to, by używać tego samego termometru i miejsca pomiaru przez cały czas trwania choroby, ponieważ tylko w taki sposób możemy wykluczyć różnice wynikające ze specyfiki urządzenia oraz nieco odmienną temperaturę w innej lokalizacji.

Miejsce pomiaru temperatury zależne jest od wieku dziecka.

Wiek Zalecana metoda
od urodzenia do 2 lat rekomendowany pomiar w odbytnicy; pomiar w okolicy tętnicy skroniowej lub pod pachą (przesiewowy)
3-5 lat rekomendowany pomiar w uchu lub jamie ustnej; pomiar pod pachą lub w okolicy tętnicy skroniowej (przesiewowy); pomiar w odbytnicy w razie potrzeby weryfikacji
>5 lat rekomendowany pomiar w jamie ustnej lub w uchu; pomiar pod pachą lub w okolicy tętnicy skroniowej (przesiewowy); pomiar w odbytnicy w razie potrzeby weryfikacji

*dół pachowy - uznawany jest za najmniej dokładny punkt pomiaru

Kiedy "zbijać" gorączkę?

Podwyższona temperatura ciała jest naturalnym mechanizmem obronnym organizmu. Dlatego też, temperatury poniżej 38,0 °C (niektóre źródła mówią o 38,5-39,0 °C) nie powinniśmy obniżać. Należy pamiętać, że tutaj kluczowe znaczenie ma dobra tolerancja gorączki. Jeśli czujemy się stosunkowo dobrze lub gdy gorączka dotyczy naszego dziecka - jego zachowanie nie budzi naszego niepokoju, pociecha chętnie się bawi, ma dobry apetyt i dużo pije, możemy wstrzymać się z podawaniem leków przeciwgorączkowych. Jednak, jeśli źle znosimy gorączkę, np. bardzo boli nas głowa, to można przyjąć lek przeciwgorączkowy wcześniej. Podobnie odnosimy się w stosunku do dzieci, czyli przede wszystkim obserwujemy ich zachowanie. Jeżeli dziecko odczuwa ból, jest marudne, odmawia jedzenia, picia lub zaczynają pojawiać się dodatkowe objawy wskazujące na infekcję (np. wymioty, biegunka, kaszel), nie ma co czekać, należy podać lek przeciwgorączkowy.

Leki przeciwgorączkowe i ich dawkowanie

Paracetamol – jest to lek przeciwbólowy oraz przeciwgorączkowy, nie ma jednak działania przeciwzapalnego.

Ibuprofen – jest to lek przeciwbólowy, przeciwgorączkowy oraz przeciwzapalny.

Na stronie mamaginekolog.pl znajduje się bardzo dobry kalkulator syropów przeciwgorączkowych (autorstwa lek. Alicji Jaczewskiej i lek. Jakuba Wójcickiego).

Inne leki przeciwgorączkowe:

Naproxen

Aspiryna = kwas acetylosalicylowy

Metamizol (pyralgina)

Jak stosować leki przeciwgorączkowe?

  1. Nie należy korzystać z preparatów zawierających łączone substancje, np. paracetamol i ibuprofen w jednym syropie czy tabletce. Jest to szczególnie ważne podczas skłonności do wymiotów.
  2. Jeśli osoba gorączka zwymiotuje podany lek przeciwgorączkowy (np. ibuprofen), nie należy podawać jej ponownie tego samego leku, ponieważ nie jesteśmy w stanie oszacować ile leku pozostało w żołądku i uległo wchłonięciu. Wówczas zaleca się włączenie drugiego leku przeciwgorączkowego (np. paracetamolu).
  3. Jeśli osoba gorączkująca często wymiotuje lub ma problemy z połykaniem, należy rozważyć podanie leku przeciwgorączkowego w postaci czopków.
  4. Wskazane wyżej odstępy czasowe dotyczą kolejnych dawek tego samego leku i należy ich ściśle przestrzegać. Warto zanotować wówczas zmierzoną temperaturę oraz godzinę, nazwę i dawkę podawanego leku.
  5. Jeśli gorączka stale się utrzymuje warto zdecydować się na jeden lek i podawać go regularnie, aby utrzymać ciągłość jego działania (np. paracetamol co 4 godziny lub ibuprofen co 8 godzin).
  6. Jeśli jeden lek nie wystarcza i gorączka narasta przed podaniem kolejnej dawki tego samego leku – w przerwie między kolejnymi dawkami leku podstawowego (np. ibuprofenu) można podać drugi lek (np. paracetamol). Należy tutaj pamiętać o zachowaniu właściwego odstępu między kolejnymi dawkami tego samego leku.

Domowe sposoby walki z gorączką

Należy pamiętać, że domowe metody walki z gorączką nie zastąpią leku przeciwgorączkowego i jego podanie może być konieczne przy złej tolerancji gorączki.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Literatura:
  1. Interna Szczeklika 2018 Podręcznik Chorób Wewnętrznych, Autorzy: Piotr Gajewski, Andrzej Szczeklik Wydawnictwo: Medycyna Praktyczna
  2. E.Kuchar, Pomiar temperatury ciała i jego interpretacja, “Medycyna Praktyczna Pediatria. Częste problemy w praktyce pediatrycznej w pytaniach i odpowiedziach”, wydanie specjalne 2/2017, s.15
  3. http://www.mp.pl
  4. https://www.mp.pl/pacjent/
  5. https://www.mp.pl/pytania/pediatria/najnowsze-pytania/178525,jakim-termometrem-mierzyc-temperature-u-dziecka
  6. https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/lista/83121,zasada-pomiaru-temperatury-u-dzieci
  7. https://www.mp.pl/pacjent/zapytajlekarza/lista/show.html?id=61427
  8. https://mamaginekolog.pl/goraczka/
  9. https://mamaginekolog.pl/kalkulator-objetosci-syropu-przeciwgoraczkowego/
  10. https://www.mamalekarz.pl/blog/2016/11/24/goraczka-u-dziecka/
  11. https://www.lekarzdladzieci.pl/pediatria/goraczka/
ask a doctor iphone

Potrzebujesz opinii lekarskiej?

Nie zwlekaj! Już nie musisz czekać na wizytę. Pobierz aplikację aby zadać pytanie naszemu lekarzowi.

może cię także zainteresować

Jak skutecznie leczyć przeziębienie?

Ewelina Kodyra

Grypa - objawy, leczenie, powikłania, szczepienia

Ewelina Kodyra