Badanie kału na krew utajoną - czym jest i jak się do niego przygotować?

Badanie kału na krew utajoną - czym jest i jak się do niego przygotować?

Badania Laboratoryjne

Krew w stolcu jest jednym z najczęstszych sygnałów alarmujących nas o pojawieniu się choroby przewodu pokarmowego. Jednak nie zawsze jest ona widoczna gołym okiem. W tym przypadku niezwykle przydatnym będzie badanie kału na krew utajoną.

Dziękujemy za zainteresowanie naszym produktem!

Wciąż intensywnie pracujemy, aby jak najlepiej dostosować go do Twoich potrzeb. Jeśli chcesz poinformujemy Cię, gdy będzie już dostępny.

Krew utajona w kale to tak mała jej ilość, która nie zmienia barwy ani konsystencji stolca, przez co może być przez nas niezauważona. Badanie kału na krew utajoną powinno być wykonywane u każdej osoby po 50. roku życia, ponieważ jest to test przesiewowy w kierunku raka jelita grubego. FOBT (ang. fecal occult blood test) zalecany jest w jeszcze wcześniejszym wieku u osób z rodzin dotkniętych przypadkami raka jelita grubego. Innymi wskazaniami są m.in.: nawracające bóle brzucha, naprzemienne biegunki i zaparcia, czarne stolce, problemy trawienne, nagły spadek masy ciała oraz niedokrwistość i jej objawy.

Który test na krew utajoną w kale wybrać?

Badanie kału na krew utajoną może być wykonywane zarówno w laboratorium, jak i w domowym zaciszu. Obecnie na rynku dostępne są następujące metody:

testy gwajakalowe:

  • są to najczęściej wybierane badania.
  • przed pobraniem kału do analizy, konieczne jest przestrzeganie diety z wykluczeniem niektórych pokarmów (np. mięsa, chrzanu), co zmniejsza ryzyko fałszywie dodatniego testu.
  • wykrywają hem, czyli składnik krwinek czerwonych. W przypadku obecności krwi, dodany do badanej próbki kwas gwajakolowy, na skutek reakcji utlenienia, zabarwia się na niebiesko.
  • jednorazowe badanie wykrywa krew utajoną jedynie u około ⅓ pacjentów, stąd wymagane jest wykonanie serii 3 oznaczeń.
  • cena pojedynczego testu gwajakolowego to ok. 14 zł.

testy immunohistochemiczne:

  • są to najbardziej czułe testy.
  • dieta nie wpływa na wynik oznaczenia.
  • dzięki użyciu specyficznych przeciwciał, wykrywają białka wskazujące na obecność krwi (albuminę, hemoglobinę oraz globinę). Obecna w próbce krew powoduje powstanie kompleksów immunologicznych.
  • koszt badania na krew utajoną metodą immunohistochemiczną to około 22 zł.

test porfirynowy:

  • pozwala na ilościową ocenę hemoglobiny (będącej składnikiem krwinek czerwonych) w kale.
  • wykonanie badania jest stosunkowo trudno dostępne.

bibułkowy test domowy:

  • polega na wykorzystaniu bibułek testowych, które wrzuca się do toalety po oddaniu kału.
  • mimo sprawdzenia wiarygodności testu poprzez użycie bibułki kontrolnej, zawsze istnieje ryzyko ingerencji środków czyszczących do toalet w wynik testu i jego zafałszowanie.
  • domowy test na krew utajoną jest najmniej wiarygodny i ma wartość jedynie orientacyjną.
  • Koszt testu domowego to 20 zł i można go nabyć niemal w każdej aptece.

Jak prawidłowo przygotować próbkę?

1. Zakup specjalnych pojemników w laboratorium lub aptece

Przed badaniem należy zaopatrzyć się w specjalne probówki, zawierające płyn transportowy, z przyczepionym do korka aplikatorem oraz przygotować czyste, suche naczynie (basen lub inny pojemnik), które będzie służyć za toaletę. Ma to na celu uniknięcie rozcieńczenia kału wodą lub zanieczyszczenie moczem z toalety. Probówki należy przechowywać w lodówce, a w dniu pobierania kału ocieplić do temperatury pokojowej.

2. Zaleca się wykonanie 3 oznaczeń

Zaleca się pobieranie próbek kału przez 3 dni, wykorzystując 3 kolejne probówki. Pobrane próbki należy przechowywać w niskiej temperaturze, najlepiej w lodówce. Po pobraniu ostatniej próbki należy jak najszybciej dostarczyć próbki do punktu pobrań.

3. Badanie kału w przypadku zaparć

  • U osób z zaparciami pobranie kału może stwarzać problemy. Aby ułatwić wypróżnienia, warto zwiększyć ilość spożywanych w diecie płynów oraz błonnika, który jest obecny np. w kaszach, otrębach, owocach i warzywach.
  • Leki zmiękczające stolec, jak na przykład laktuloza czy parafina są łagodnie działającymi lekami używanymi w leczeniu zaparć i teoretycznie nie powinny wpływać na wynik testu, więc można je zastosować.
  • Czopki i wlewki przeczyszczające zaaplikowane w nieodpowiedni sposób mogą wywołać drobne urazy błony śluzowej i delikatne krwawienie, przez co nie są zalecane.
  • W ramach przygotowania się do badania kału na krew utajoną nie rekomenduje się stosowania leków przeczyszczających. Substancje na bazie antranoidów, oleju rycynowego bądź sole fosforanowe mogą prowadzić do licznych i obfitych wypróżnień. Bardzo często skutkuje to krwawieniem z hemoroidów, spowodowanym silnym parciem.

4. Technika pobrania próbki

Przed wypróżnieniem należy całkowicie opróżnić pęcherz moczowy. Oddajemy kał do wcześniej przygotowanego naczynia i za pomocą aplikatora pobieramy próbki z 2-3 miejsc, które następnie mieszamy z płynem w probówce. Trzeba uważać, żeby przy otwieraniu probówki i dodawaniu kału nie rozpryskać znajdującego się w niej płynu. Po dodaniu próbki kału probówkę należy dokładnie zamknąć i kilkakrotnie potrząsnąć dla wymieszania kału z płynem.

5. Sytuacje, w których nie należy wykonywać badania

  • podczas menstruacji, ani na 3 dni przed lub po niej,
  • przy krwawieniach spowodowanych zaparciami,
  • przy krwawiących hemoroidach,
  • przy krwawieniu ze szczeliny odbytu,
  • po incydentach krwawienia z nosa lub z dziąseł,
  • po ekstrakcjach zębów,
  • po doodbytniczym podaniu leków,
  • po stosunkach analnych,
  • przy przyjmowaniu leków przeczyszczających, dużych dawek witaminy C, salicylanów, preparatów żelaza, związków glinu i bizmutu.
Literatura:
  1. Interna Szczeklika 2018 Podręcznik Chorób Wewnętrznych Autorzy: Piotr Gajewski, Andrzej Szczeklik Wydawnictwo: Medycyna Praktyczna
  2. http://www.mp.pl
  3. https://www.mp.pl/pacjent/gastrologia/lista/87325,badanie-kalu-na-krew-utajona
  4. https://wylecz.to/badania-laboratoryjne/test-na-krew-utajona-w-kale-jakie-badanie-na-krew-utajona-wybrac/
  5. https://www.mp.pl/gastrologia/diagnostyka/69626,badanie-krwi-utajonej-w-stolcu
ask a doctor iphone

Potrzebujesz opinii lekarskiej?

Nie zwlekaj! Już nie musisz czekać na wizytę. Pobierz aplikację aby zadać pytanie naszemu lekarzowi.

może cię także zainteresować

Przygotowanie do badań laboratoryjnych (krwi i moczu) w 10 krokach

Ewelina Kodyra

Zakres norm TSH i fT4 dla dzieci i dorosłych

Ewelina Kodyra