Cukrzyca autoimmunologiczna dorosłych (LADA)

Cukrzyca autoimmunologiczna dorosłych (LADA)

Choroby Metaboliczne

Przez wiele lat uważano, że cukrzyca o charakterze autoimmunologicznym występuje wyłącznie u dzieci i młodzieży. Tymczasem, coraz powszechniejszy dostęp do badań pozwolił na wyróżnienie cukrzycy typu LADA. Cechuje ją wysokie podobieństwo do cukrzycy typu I, ale dotyka głównie osób dorosłych. Dowiedz się jak ją rozpoznać i właściwie leczyć.

Dziękujemy za zainteresowanie naszym produktem!

Wciąż intensywnie pracujemy, aby jak najlepiej dostosować go do Twoich potrzeb. Jeśli chcesz poinformujemy Cię, gdy będzie już dostępny.

Cukrzyca typu LADA

Cukrzyca typu LADA (z ang. latent autoimmune diabetes of adults) jest późno ujawniającą się cukrzycą o podłożu autoimmunologicznym, tak jak to ma miejsce w cukrzycy typu I, z tym że występuje u dorosłych. Przyczyną choroby jest niszczenie komórek beta trzustki produkujących insulinę, przez własny układ odpornościowy. Choroba rozwija się powoli, w związku z czym hiperglikemia narasta stopniowo, podobnie jak w cukrzycy typu II. Jednak, kiedy większość komórek beta trzustki zostanie już zniszczona, pacjent musi rozpocząć terapię za pomocą insuliny. Ze względu na podobieństwa zarówno do cukrzycy typu I jak i II, LADA bardzo często jest późno diagnozowana. Szacuje się, że choroba dotyczy od 5 do 10% osób, u których mylnie rozpoznano cukrzycę typu II.

Czym cukrzyca LADA różni się od cukrzycy typu I?

  • Proces niszczenia komórek beta trzustki w przypadku LADA jest powolny i może trwać nawet kilka lat. W cukrzycy typu I jest on gwałtowny, a pełnoobjawowa choroba rozwija się w ciągu kilku tygodni, maksymalnie kilku miesięcy.
  • Cukrzyca typu I zawsze daje nasilone objawy. Natomiast, cukrzyca typu LADA przez bardzo długi czas może przebiegać bezobjawowo, ponieważ zazwyczaj towarzyszy jej niewielka lub umiarkowana hiperglikemia.
  • Cukrzyca typu LADA jest diagnozowana u pacjentów dorosłych, najczęściej między 35. a 50. rokiem życia, choć może pojawić się także u osób starszych. Cukrzyca typu I diagnozowana jest głównie u dzieci, młodzieży i młodych dorosłych.

Jakie są podobieństwa między cukrzycą LADA a typem II?

  • Cukrzyca typu LADA, podobnie jak cukrzyca typu II, przez długi czas nie daje żadnych symptomów lub są one bardzo łagodne. Często bywa wykrywana przypadkowo, przy okazji badań profilaktycznych.
  • LADA diagnozowana jest u osób dorosłych oraz seniorów, podobnie jak cukrzyca typu II.
  • Cukrzyca typu LADA wymaga leczenia insuliną, tak jak to ma miejsce również w przypadku rozwinięcia się insulinooporności w cukrzycy typu II.

Jak odróżnić cukrzycę LADA od cukrzycy typu II?

  • Choć hiperglikemia zarówno w cukrzycy typu LADA, jak i typie II nasila się powoli, to wynika ona z zupełnie różnych przyczyn. W pierwszym przypadku jest to proces autoimmunologiczny, w którym dochodzi do powolnego niszczenia komórek produkujących insulinę, w drugim – występuje insulinooporność.
  • LADA diagnozowana jest najczęściej u osób o prawidłowej masie ciała lub z niewielką nadwagą, nie mających nadciśnienia, zaburzeń lipidowych ani rodzinnego obciążenia w kierunku cukrzycy.
  • LADA często pojawia się jako kolejna choroba autoimmunologiczna (po celiakii, chorobie Hashimoto, RZS, toczniu rumieniowatym itp.).

Objawy cukrzycy LADA

Objawy cukrzycy typu LADA są zbliżone do objawów cukrzycy typu II i należą do nich:

  • wzmożone pragnienie,
  • częste oddawanie moczu,
  • utrata masy ciała, pomimo zwiększonego apetytu,
  • senność i zmęczenie po posiłku,
  • niewyraźne widzenie,
  • mdłości i wymioty.

Cukrzyca LADA rozwija się powoli, a zatem objawy początkowo mogą być niezauważalne.

Diagnostyka cukrzycy LADA

W diagnostyce cukrzycy LADA na początku wykorzystywane są podstawowe badania pozwalające stwierdzić, czy poziom glukozy we krwi jest podwyższony. Należą do nich:

  • glikemia przygodna,
  • glikemia na czczo,
  • doustny test tolerancji glukozy OGTT.

Następnie należy wykluczyć możliwość postawienia nieprawidłowego rozpoznania cukrzycy typu II. Niektóre badania wykazują, że LADA może pozostawać niezdiagnozowana nawet u ponad 50% osób, u których stwierdzono cukrzycę typu II niezwiązaną z otyłością (choć jednocześnie również nie wszystkie osoby posiadające LADA są faktycznie szczupłe). U wszystkich tych dorosłych, którzy nie są otyli, a u których zdiagnozowano cukrzycę, należy rozważyć oznaczenie:

  • przeciwciał przeciw dekarboksylazie kwasu glutaminowego (GADA),
  • przeciwciał przeciwwyspowych (ICA),
  • przeciwciał związanych z insulinoma (IA-2),
  • przeciwciał przeciw transporterowi cynku (ZnT8).

Kryteria rozpoznania cukrzycy LADA

Cukrzyca LADA definiowana jest – a tym samym odróżniana od innych typów cukrzycy – dzięki następującym cechom:

  • początek zachorowania między 30. a 50. rokiem życia,
  • brak otyłości, czasem nawet utrata masy ciała,
  • obecność co najmniej jednego autoprzeciwciała typowego dla cukrzycy typu I,
  • brak konieczności leczenia insuliną w ciągu kilku pierwszych miesięcy (rzadziej lat) od zachorowania (możliwość leczenia dietą i środkami doustnymi),
  • dodatkowa choroba autoimmunologiczna związana z DR3 i/lub DR4,
  • choroba autoimmunologiczna związana z DR3 i/lub DR4 w wywiadzie rodzinnym,
  • dodatnie miano przeciwciał anty-GAD.

Leczenie cukrzycy LADA

W związku z tym, że cukrzyca typu LADA rozwija się powoli, początkowo zaleca się chorym stosowanie diety cukrzycowej, umiarkowany wysiłek fizyczny oraz przyjmowanie doustnych leków cukrzycowych. Pozwala to zwykle na odpowiednie kontrolowanie schorzenia w pierwszej fazie trwania choroby. Niestety na skutek choroby komórki trzustki odpowiedzialne za wydzielanie insuliny, ulegają nieustannemu niszczeniu i w pewnym momencie organizm chorego przestaje już produkować własną insulinę. Niezbędne staje się wówczas przejście z doustnych leków przeciwcukrzycowych na insulinę. By móc odpowiednio wcześnie wychwycić ten moment, niezbędne są regularne wizyty w poradni diabetologicznej.

Najnowsze badania dowodzą, że wdrożenie insulinoterapii u pacjenta zaraz po zdiagnozowaniu cukrzycy LADA może spowolnić proces destrukcji komórek beta trzustki. Mogłoby to pozwolić na dłuższe zachowanie wydzielania insuliny przez komórki trzustki, a w związku z tym również łatwiejsze uzyskanie wyrównania metabolicznego cukrzycy. Takie postępowanie pozwoliłoby także uniknąć ostrych powikłań, takich jak kwasica ketonowa.

Należy jednak mieć świadomość, że ten rodzaj terapii jest ciągle w fazie badań. Nadal brakuje danych na temat odległych skutków wczesnego lub opóźnionego rozpoczęcia insulinoterapii w leczeniu cukrzycy typu LADA.

Literatura:
  1. Interna Szczeklika 2018 Podręcznik Chorób Wewnętrznych, Autorzy: Piotr Gajewski, Andrzej Szczeklik Wydawnictwo: Medycyna Praktyczna
  2. Praca zbiorowa, Zaburzenia przemiany węglowodanów [w:] Andrzej Wojtczak (red.), Choroby wewnętrzne, wyd. II zmienione, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 1995
  3. http://www.mp.pl
  4. https://www.mp.pl/pacjent/
  5. https://apteline.pl/cukrzyca/artykuly/cukrzyca-typu-lada/
  6. M. Landin-Olsson, Latent autoimmune diabetes in adults, "Annals of the New York Academy of Sciences", 958, 2002
  7. Diabetes mellitus. A guide to patient care, Lippincott Williams & Wilkins
  8. https://journals.viamedica.pl/clinical_diabetology/article/viewFile/8441/7202
  9. https://www.mp.pl/cukrzyca/cukrzyca/typ1/65896,cukrzyca-typu-1-lada
  10. http://www.czytelniamedyczna.pl/4369,cukrzyca-typu-lada-to-znaczy.html
  11. https://diabetyk24.pl/blog-section/cukrzyca-typu-LADA-co-ja-odroznia-od-cukrzycy-typu-1-i-2
ask a doctor iphone

Potrzebujesz opinii lekarskiej?

Nie zwlekaj! Już nie musisz czekać na wizytę. Pobierz aplikację aby zadać pytanie naszemu lekarzowi.

może cię także zainteresować

Cukrzyca typu 1 - przyczyny, objawy i leczenie

Ewelina Kodyra

MODY - czy cukrzyca u dzieci to zawsze typ 1?

Ewelina Kodyra