Zakażenia dróg moczowych u kobiet

Czynniki ryzyka ZUM u kobiet

• Niektóre rodzaje antykoncepcji: środki plemnikobójcze (antykoncepcja w postaci pianek, żeli lub kremów) uniemożliwiają plemnikom przejście przez szyjkę macicy i dotarcie do komórki jajowej. Należy je zastosować w pochwie 10-15 minut przed stosunkiem. Podobnie jak środki plemnikobójcze, diafragma działa jak bariera.
• Aktywność seksualna: posiadanie wielu lub nowych partnerów seksualnych wiąże się z ryzykiem.
• Menopauza powoduje wahania poziomu hormonów, prowadząc do ścieńczenia błony śluzowej pochwy, co sprzyja rozwojowi szkodliwych bakterii.
• Budowa anatomiczna kobiet: w porównaniu z mężczyznami kobiety mają krótszą cewkę moczową, a tym samym krótszą drogę, którą bakterie mogą dotrzeć do pęcherza.
• Inne czynniki ryzyka prowadzące do ZUM (występujące u kobiet i mężczyzn) obejmują osłabioną odporność (cukrzycę i inne choroby), zablokowanie dróg moczowych (np. przez kamienie) oraz stosowanie cewnika moczowego (u pacjentów wymagających pomocy w oddawaniu moczu).

Przyczyny ZUM

ZUM rozwijają się po przedostaniu się bakterii do cewki moczowej i ich przejściu do pęcherza. Jest to normalne zjawisko, ponieważ drogi moczowe są stale narażone na kontakt z mikroorganizmami jelitowymi, jednak dzięki naturalnym mechanizmom obronnym bakterie nie pozostają w nich na długo. Gdy mechanizmy odpornościowe zawodzą, bakterie namnażają się, powodując ZUM. U kobiet ZUM dotyczą głównie cewki moczowej i pęcherza.

Zakażenia cewki moczowej

Zakażenia te występują po stosunku płciowym (może wówczas dojść do zakażenia różnymi mikroorganizmami, takimi jak mykoplazma, wirus opryszczki, gonokoki czy chlamydie) lub gdy bakterie z przewodu pokarmowego przemieszczą się z odbytu do cewki moczowej.

Zakażenia pęcherza moczowego

Chociaż zakażenia mogą być powodowane przez wiele bakterii, najczęstszym czynnikiem jest E. coli, powszechnie występująca w przewodzie pokarmowym. Jak wspomniano w części dotyczącej czynników ryzyka, stosunek płciowy może prowadzić do ZUM, ale kobieta nie musi być aktywna seksualnie, aby rozwinęło się u niej ZUM. Budowa anatomiczna kobiet jest istotną przyczyną zakażeń pęcherza, ponieważ odbyt znajduje się blisko cewki moczowej, a krótsza cewka ułatwia bakteriom przemieszczanie się do pęcherza.

Powikłania ZUM

• Sepsa: najpoważniejsze powikłanie ZUM.
• Utrata płodu, poród przedwczesny lub urodzenie dziecka z małą masą urodzeniową, gdy zakażenie wystąpi w czasie ciąży.
• Trwałe uszkodzenie nerek, jeśli zakażenie pozostanie nieleczone.

Ogólne objawy związane z ZUM

• pieczenie i silne parcie na mocz,
• mętny mocz,
• czerwone zabarwienie moczu lub kolor przypominający colę (oznaki obecności krwi),
• nieprzyjemny, intensywny zapach,
• ból w obrębie miednicy,
• zwiększona częstotliwość oddawania moczu.

W zależności od lokalizacji zakażenia objawy mogą być bardziej swoiste:

• Cewka moczowa: obecność wydzieliny i pieczenie podczas oddawania moczu.
• Nerki: nudności i wymioty, gorączka i dreszcze, ból pleców lub ból w okolicy lędźwiowej.
• Pęcherz moczowy: częste i bolesne oddawanie moczu, krwiomocz, ból lub uczucie ucisku w obrębie miednicy.

Diagnostyka

• Najczęściej stosuje się badanie ogólne moczu i posiew moczu.
• W przypadku nawracających ZUM lekarz podstawowej opieki zdrowotnej może zlecić badanie obrazowe z użyciem kontrastu w celu uwidocznienia struktur dróg moczowych lub cystoskopię, aby uzyskać bezpośredni obraz dróg moczowych.

Leczenie

• Nieskomplikowane zakażenie: do najczęściej stosowanych antybiotyków należą nitrofurantoina, trimetoprim z sulfametoksazolem, fosfomycyna, cefaleksyna i ceftriakson.
• Częste zakażenia: jeśli pacjentka przeszła menopauzę, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej może przepisać estrogen dopochwowy; przez kilka miesięcy można również stosować antybiotyki w małych dawkach i zalecić częste kontrole lekarskie.
• Ciężkie zakażenie wymaga hospitalizacji i dożylnego podawania antybiotyków.

Zapobieganie ZUM

• unikanie drażniących produktów stosowanych w okolicy narządów płciowych (np. pudrów, niektórych kremów i dezodorantów w sprayu),
• po oddaniu moczu lub stolca podcieranie się od przodu do tyłu,
• dbanie o nawodnienie, aby bakterie mogły być wypłukiwane wraz z moczem,
• oddawanie moczu po stosunku,
• dbanie o higienę.