Rzeżączka jest zakażeniem przenoszonym drogą płciową (STI), wywoływanym przez bakterię Neisseria gonorrhoeae. Może dotyczyć zarówno kobiet, jak i mężczyzn, a do zakażenia dochodzi podczas seksu waginalnego, analnego lub oralnego z zakażoną osobą. Rzeżączka może również zostać przeniesiona z zakażonej matki na dziecko podczas porodu. Objawy rzeżączki mogą różnić się u kobiet i mężczyzn. Zakażenie można skutecznie leczyć, ale nieleczone może prowadzić do poważnych powikłań. Aby zmniejszyć ryzyko zakażenia rzeżączką, należy uprawiać bezpieczny seks z użyciem prezerwatyw, regularnie wykonywać badania w kierunku STI i informować partnerów seksualnych o rozpoznaniu STI. Jeśli podejrzewasz, że mogło dojść do kontaktu z rzeżączką, ważne jest jak najszybsze wykonanie badań i rozpoczęcie leczenia, aby zapobiec dalszemu przenoszeniu zakażenia i powikłaniom. Według WHO w 2020 roku rzeżączką zakażonych było ponad 80 milionów osób.
Objawy rzeżączki
Poniżej przedstawiono częste objawy rzeżączki.
U kobiet:
- Nieprawidłowa wydzielina z pochwy, która może mieć kolor zielony, żółty lub biały.
- Ból lub pieczenie podczas oddawania moczu.
- Nasilone krwawienia z pochwy lub plamienia między miesiączkami.
- Ból lub tkliwość w podbrzuszu albo w obrębie miednicy.
- Ból lub krwawienie podczas stosunku.
U mężczyzn:
- Wydzielina z prącia, która może mieć kolor biały, żółty lub zielony.
- Ból lub pieczenie podczas oddawania moczu.
- Ból lub obrzęk jąder.
- Ból gardła, jeśli do zakażenia doszło podczas seksu oralnego.
Należy pamiętać, że u wielu osób mogą nie wystąpić żadne objawy. W rezultacie zakażenie może pozostać niezauważone i nieleczone, co może prowadzić do poważnych powikłań. Jeśli podejrzewasz, że mogło dojść do kontaktu z rzeżączką lub występuje u Ciebie którykolwiek z tych objawów, ważne jest jak najszybsze wykonanie badań i rozpoczęcie leczenia, aby zapobiec dalszemu przenoszeniu zakażenia i powikłaniom.
Metody diagnostyczne
Istnieje kilka metod rozpoznawania rzeżączki. Należą do nich:
- Test amplifikacji kwasów nukleinowych (NAAT): jest to najczęściej stosowane badanie w kierunku rzeżączki. Polega na pobraniu próbki wydzieliny lub moczu z zakażonego obszaru i sprawdzeniu jej pod kątem obecności DNA N. gonorrhoeae. Test ten jest bardzo czuły i swoisty oraz może wykryć zakażenie także u osób bez objawów.
- Barwienie metodą Grama: polega na zabarwieniu próbki wydzieliny z zakażonego obszaru i zbadaniu jej pod mikroskopem. Chociaż metoda ta jest mniej czuła niż NAAT, pozwala uzyskać szybki wynik i jest często stosowana w warunkach klinicznych.
- Posiew: polega na pobraniu próbki wydzieliny z zakażonego obszaru i hodowaniu jej na specjalnym podłożu w celu uzyskania bakterii N. gonorrhoeae. Metoda ta jest stosowana rzadziej niż NAAT, ponieważ uzyskanie wyniku może potrwać kilka dni i wymaga specjalistycznego sprzętu laboratoryjnego.
Jeśli podejrzewasz, że mogło dojść do kontaktu z rzeżączką, ważne jest wykonanie badań nawet wtedy, gdy nie występują objawy. Wczesne rozpoznanie i leczenie mogą pomóc zapobiec dalszemu przenoszeniu zakażenia i zmniejszyć ryzyko powikłań. Jeśli rozpoznano u Ciebie rzeżączkę, ważne jest również poinformowanie partnerów seksualnych, aby oni także mogli wykonać badania i w razie potrzeby rozpocząć leczenie.
Leczenie rzeżączki
Leczenie rzeżączki zazwyczaj obejmuje pojedynczą dawkę antybiotyku, jednak dokładny rodzaj antybiotyku i czas leczenia mogą różnić się w zależności od ciężkości zakażenia oraz innych czynników, takich jak alergie lub interakcje lekowe. Do często stosowanych antybiotyków należą:
- Ceftriakson: antybiotyk z grupy cefalosporyn, zwykle podawany we wstrzyknięciu domięśniowym.
- Azytromycyna lub doksycyklina: antybiotyki zwykle podawane w postaci tabletek, które mogą być stosowane w połączeniu z ceftriaksonem.
Ważne jest przyjęcie całej przepisanej kuracji antybiotykowej zgodnie z zaleceniami, nawet jeśli objawy ustąpią lub zmniejszą się przed zakończeniem leczenia. Nieukończenie pełnej kuracji może spowodować, że zakażenie nie zostanie całkowicie wyleczone, co może prowadzić do oporności na antybiotyki i zmniejszyć skuteczność przyszłego leczenia.
Jeśli rozpoznano u Ciebie rzeżączkę, ważne jest poinformowanie partnerów seksualnych, aby oni także mogli wykonać badania i w razie potrzeby rozpocząć leczenie. Ponadto zaleca się unikanie kontaktów seksualnych do czasu zakończenia leczenia przez Ciebie i partnera lub partnerów oraz ponownego wykonania badań potwierdzających całkowite wyleczenie zakażenia.